Film Review of Broken Marriage

Broken Marriage; directed by Ishmael Bernal; written by Jose Carreon and Bing Caballero; starring Vilma Santos and Christopher De Leon; produced by Regal Films (* * * * *). Broken Marriage is Ishmael Bernal’s best film since his ill-fated Manila by Night/City After Dark (1980). In fact, Broken Marriage is-in the sense the term is used by painters-a detail from the huge canvas of City After Dark. The theme of this latest masterpiece from the Master is simple: the emotional violence in a marriage mirrors the physical, political, and social violence of the city, City After Dark gave a bird’s eye view of the city. Broken Marriage looks at the city through the eyes of a woman. The violence in the marriage of Christopher de Leon and Vilma Santos is obvious enough. He is a conscientious, compassionate, successful police reporter who is just about to be promoted. They are, in other words, alike. Like poles repel, goes the age-old adage from physical science, and these two career-conscious individuals have no time for each other. He spends his leisure hours reading or catching up on videotaped films. She spends her time on the telephone, making her home an extension of the studio. Bernal cleverly places an issue of Time magazine always within reach of de Leon. The director is saying that time is what is just beyond the reach of these two persons who are in love, not with each other, but with themselves. In fact, their very similarity (they are both sloppy in dressing, in fixing their things, in working habits) points to what must have made them fall in love in the first place; they both see themselves in each other.

To say that the two persons are “incompatible”is to miss a lot. They are, in fact, extremely compatible, because they look, think, and act the same. They both want the marriage to revolve around themselves. They both want fame and fortune. They both want to be loved by the children but not to spend time loving them. They are both stubborn, yet forgiving. They are both faithful to each other, almost to a fault, yet they cannot stand each other. Is Bernal saying that marriages can never work if the two partners are equal in every respect? Is he saying that only a male chauvinist marriage can work, where the man works all day and the woman stays home? Or is he subtly suggesting that marriage itself as an institution is an anchronism in a rapidly-changing world? There will be various interpretations of this film, depending on one’s own preception of one’s own marriage. But disagree or not, viewers cannot fail to see what Bernal’s underying thesis is-that the violence in urban, middle-class marriages is caused by violence outside the house. The home is the center that has failed to hold together. The city is the world that has become “broken.”

Bernal cleverly shows that he is interested not only in a marriage, but in the city, when he lets his background seep into the interstices of the plot. In the first sequence, for instance de Leon is watching Bonnie and Clyde on videotape, an obvious hint that Broken Marriage will also be about love in a violent setting. In Bonnie and Clyde, if you recall, the two lovers-having rediscovered each other are mercilessly mowed down by law enforcement officers. Similarly, the marriage in Broken Marriage is “mowed down”by the lawlessness of society. Again ang again, Bernal includes violent news from the otuside of the home. Rod Navarro’s voice is heard talking about the Middle East war. A bank shoot-out is headlined by de Leon’s paper. During the climactic break-up scene, The Greatest American Hero is showing; in that series, the hero needs extraterrestrial help to combat crime in the modern world. The registration scene in the university shows the lack of discipline that pervades Manila. If the city is not disciplined how can a small family be? Sprinkled throughtout the screenplay are derogatory remarks against institutions noted for their lack of discipline-Meralco (taping is hurried because of an imprending brown-out), MWSS (Santos refuses to pay a bill for water since there has been no water in her neighborhood for months), the Ministry of Publick Highways (streets are described and shown to be full of diggings), the police (who are asked by de Leon to “salvage” or murder a Chinese prostitution king pin), movie actresses (one star fails to appear for a song number), movie producers (Orestes Ojeda’s only object is to sleep with Santos), and, most appalling of all, politicians (personafied by a fictional mayor who points a revolver at de Leon). In short, this is City After Dark all over again, but with more subtle, probably more lasting, effect.

The ending has been criticized by a couple of reviewers. It is true that the beach sequence smacks of commercialism. All’s well that ends well, and all that. But City After Dark, we may recall, also ends on such a happy note. We may disagree with Bernal’s perception that there is always hope left fro man, woman, and the city, but we cannot disallow him his views. In other words, most of us cannot agree that the broken marriage can be mended, but Bernal thinks so, and his films have all ended on such an up-note. I personally would rather see a darker, more realistic ending, but Bernal would not be Bernal without his happy endings. It’s not a completely happy endings, anyway. Two sequences before the beach scene. Bernal films the wedding scene in a haze, as though he were saying that whatever follows the wedding is mere romance. It is like Bonnie and Clyde. The gansters dream of a happy life together, spinning romantic castles in the air. But as soon as it is time to go out into the real world, violence is right there at the doorstep. The ending is filmed as a romantic interlude, but the reality is waiting around the dark corners of the city, like the mayor’s goons who cannot stand the thought that someone is finally about to tell the truth. – Isagani Cruz, Parade Magazine 1983, reposted by Pelikula Atbp (READ MORE)

News Clippings Is Back! 3/3

Relevant Films for Millenials – “…For the millennial generation who want to learn more about the relevant films during the martial law period, I would highly recommend the book Re-viewing Filipino Cinema by Bienvenido Lumbera, National Artist for Literature. I have not seen all the films during and about martial law. But, I remember those that I would highly recommend…Dekada 70 was produced in 2002 but is about the story of a Filipino family during martial law. The essential story is about Amanda (Vilma Santos) and Julian (Christopher de Leon) who are raising their five sons during the repressive dictatorship of Ferdinand Marcos. The parents are apolitical but their sons turn to various forms of activism as a result of life under martial law. Eventually, the family becomes the victim of extremist violence and Amanda soon becomes a dissident. The film director was Chito S. Rono…There is no question that in today’s digital world, people – students, laborers, rich, poor – prefer film to reading books. Film has become the most powerful means of recreation; but, they can also be a means for education. Film may be the best medium to teach millennials and future generations about the true and unrevised version of Philippine history…” – Elfren S. Cruz, The Philippine Star, 24 September 2017 (READ MORE)

Hindi Nakaporma – “She was bubbling with joy,” puna ni Mark, who obviously was smittened yata with Vi’s charm. Kaya lang, ang balita namin, tipo raw na hindi nakaporma si Mark kay Vi dahil sa isang Dutchman na laging nakadikit sa aktres. Kamukha raw ni Ramil Rodriguez ang “suitor”na ito ni Vi at talaga raw matinding-matindi ang tama sa ating dalaga. Makikita ninyo sa movie ang Dutchman na ito dahil kasama rin siya sa cast ng “Miss X.” At mukhang seryoso raw ang Dutchman na ito dahil may nagbulong sa amin, malamang na pumunta siya rito sa ating bansa para totohanin na ang kanyang panliligaw. Kapag nangyari ito, masaya siguro. By the way, back to Damsquare, naroon din daw pala ang palace ni Doña Juliana, ang reyna ng Amsterdam, pero hindi siya doon nakatira. Minsan isang buwan lang kung buksan ang palasyo at itoý kung may cabinet conference. Si Doña Juliana ay anak ng first queen ng Amsterdam na si Doña Wilhelmina. Sa Soastdijk (pronounced as Susdak) siya nakatira. Isang lugar din ito sa Netherlands. Ipinasyal din ni Mark si Vi sa Red Light District. Dito kinunan ang malaking bahagi ng “Miss X.” Dito nga makikita ang much talked about na mga babaing naka-display sa eskaparate at for hire for a 15-minute pleasure…” – Article by Chit A. Ramos, Photos: Bing Cruz, first published at Jingle Extra Hot Magazine, 26 November 1979, Posted by James DR, Pelikula (READ MORE)

Fight Scene – “…In 1974, our house became a setting of GPS Productions’ “Vivian Volta.” Vilma Santos shot one scene, a fight scene…Edgar Mortiz , who was also in the movie, accompanied Vi to the set. I read in some gossip column that Vilma and Edgar that time had already problem with their relationship. Basketball star Dave Brodett, who was rumored to be courting Vilma, paid the young actress a visit at the set. Several scenes were also shot the following day, with veteran actor Eddie Garcia, playing a mad scientist and comebacking actress Leonor Vergara, who played his wife…” – Posted by Simon Santos, Video 48, 21 September 2017 (READ MORE)

Eh Bakit si Nora Aunor? – “…Ang strength ng pelikula ay ang script nito (na nakapangalan sa tatlo: Zig Dulay, Antoinette Jadaone at Jeffrey Jeturian). Kahit na nagpaka-real time ito (upang maramdaman ng audience ang exhaustion na hinihingi ng isang bit player) o tipong nagpapaka-a day in the life of lang, ramdam na ramdam na meron itong script. Nai-shoot nito ang point nang lapat na lapat. Klaro ang motivation ng central character kung bakit ginagawa n’ya ang mga bagay na pinaghihirapan n’ya. Isa rin itong dahilan upang samahan natin si Loida (Vilma Santos) sa kanyang pakikipaglaban sa araw na ‘yun. May tendency na magpaliwanag masyado kung anu-ano ang mga ginagawa sa produksyon pero nasolusyunan naman ito sa paggamit ng isang karakter na baguhang ekstra. Maging ‘yung tanong sa dulo bago matapos ang pelikula, naselyuhan nito ang halaga ng ginagawa natin hindi lang bilang isang taga-film production kung hindi bilang trabahador na rin sa Pilipinas sa pangkalahatang perspektibo. Nakuha rin ako ng humor ni Jeturian dito. Tingin ko, sensibilidad n’ya ang ganitong wit at wala akong makitang direktor ngayon na nasa ganitong level. Ngayon na lang ulit ako natawa sa kanya mula roon sa isang eksena sa “Pila Balde” kung saan kumain ng panis na hopya si Estrella Kuenzler. OK naman si Vilma rito. Masayang makita na ang mga shining moment n’ya rito ay ‘yung mga eksenang tumatawa s’ya. Pero dahil Vilmanian si Jeturian, hindi naman puwedeng walang eksena na aangat si Vilma sa mga nakagamayan na. Gusto ko ‘yung nakikipagpagalingan s’ya para sa isang role bilang katulong. Maliban sa larger than life na presence ng bida, umangat din ang mga suporta rito: Marlon Rivera (bilang soap opera director at so far, s’ya ang aking bet para sa Best Supporting Actor sa Directors Showcase), Tart Carlos (bilang kapwa ekstra at sounding board ng bida) at Ruby Ruiz (bilang Josie). Sa side note, ganito palang manood ng Vi movie na ang katabi mo ay isang ultimate Vilmanian. Bago mag-umpisa, hindi mo mahagilap dahil parang bomb specialist na iniisa-isa ang mga entrance at exit ng Main Theater kung saan papasok ang mga artista. At malakas din ang tawa n’ya r’un sa isang linya na “Eh bakit si Nora Aunor?…” – Manuel Pangaruy Jr., Tagailog Specials Presents, 28 July 2013 (READ MORE)

No More Superstar Image – “…Isa iyong ikslusibong pakikipanayam sa aktress sa set ng “T-Bird,” isang pelikulang tumatalakay sa mariing iksistensiya ng isang tomboy, at sa pagkakataong ito, muli na naman siyang makakasama ang kaytagal na niyang kakontemporaryong aktress, si Vilma Santos. Sa intriga’t kontrobersiya ng naturang pelikula, (sapagkat kamuntik nang hindi matuloy ang proyekto) nagpapasalamat si Nora at nagkaroon din iyon ng katuparan. Nagtapat siya: “Malaki rin ang naitulong nang pagkikita namin ni Vi sa Manila International Film Festival. Kasi, magkatabi kami. Kinabukasan nun, Saturday, meron nang shooting…Tapos, ang laki rin ng tulong nu’n kasi nagkakuwentuhan na rin kami, ang sarap! Ewan ko, ang sarap talaga ng pakiramdam kung halimbawang magkalaban kayo sa career…magkalaban, pagkatapos ang tagal-tagal n’yo, ‘yung ganu’n. ‘Yong bang hindi mo akalain…Kahit nga mga problema nag-kakuwentuhan din kami, eh…So, ‘nu’nung shooting namin, medyo hindi rin ako masyadong nahirapan sa pag-a-adjust…” Ang totoo, ayon kay Nora, medyo ayaw din niyang tanggapin noong una ang papel na iyon sa “T-Bird.” Unang-una naipangako niya sa sariling gagawa lamang siya ng tatlong pelikula para sa 1982, at hindi nakalinya ang obrang iyon ni Danny Zialcita. Isan linggo niyang pinag-isipan ang alok na iyon ay gumuhit nang malalim ang isang intrigang kanya rin napaglabanan, pagkatapos. “Kasi, unang-una, iniisip ko rin naman, siyempre maraming tao na mag-iisip na naman, magsasalita na naman ‘O baka naman tinatanggap ni Nora ‘yan kasi kakapit sa pangalan ni Vilma dahil alam na down na down na siya!…So, ‘yon, nag-worry ako pero pagkatapos kong pagaralan, naisip ko, bakit ko naman pakikialaman ‘yung ibang tao? Sa ngayon naman, nag-matured na kami. Wala na ‘yung mga batang isipan d’yang Superstar image. Unang-una nga, magsasama kami ngayon as actresses. Hindi na mga dating pa-bandying-bandying ang mga pelikula ngayon…saka isa pa, bakit ko ba iintindihin ang mga sasabihin ng tao? Kung maraming mga detractors ang magsasalit at mag-iisip nang ganun, hindi maiiwasan ‘yon. Maski anong paliwanang ang gawin mo, andu’n pa rin ‘yung kaumakalaban sa iyo…” Isang seryosong pelikula ang “T-Bird” at isang seryosong direktor naman si Danny Zialcita. Ang kay Nora ay ang maranasan ang pagpapel ng isang tomboy hindi sa paraang kumedya kundi sa isang paraang dramatika. Gusto rin niyang maranasan kung paano maiderihe ni Danny sa unang pagkakataon…” – Arthur Quinto, photos by Fely Igmat, Artista Magazine, 04 March 1982, Re-posted by James DR, Pelikula Atbp (READ MORE)

My First Ever Short Story – “…In 1963, I was a civil engineering student at the Mapua Institute of Technology, supporting myself through college with employment at the travel agency cited above, as a manager/janitor. I say manager because I was, indeed, designated manager by the agency owner, another Mr. Tan, but I continued to be the stay-in messenger/janitor of that whole ground floor unit of a building in Binondo. A venerable Chinese (a Towa or Siuwa, can’t recall now) of senior age, the partner of Mr. Tan in the import/trading business, would engage me in storytelling during lunchbreaks. Probably he had been observing how at night I would pound the typewriter to churn out short story manuscripts, which I never tired of writing despite the consistent rejections I got from Weekly Graphic literary editor Vicente Rivera, Jr. (In 1965, anyway, Vic stamped okay my first ever short story to be published, “Forests of the Heart,” adapted in 1975 into the screenplay titled, by the film director Celso Ad Castillo, “Tag-Ulan Sa Tag-Araw,” a smash hit that starred Vilma Santos and Christopher de Leon.) During one such lunchbreak, the old man told me this tale of a handsome macho Chinese scrap dealer who was enamored of a lovely Spanish widow. The two lived as lovers and begot seven sons who the father named according to Chinese numerology, thus: It-sun, for the first son; Di-sun, for the second son; Sam-sun, for the third; Si-sun, for the fourth; Go-sun, for the fifth; Lac-sun, for the sixth; and Sit-sun, for the seventh. In Fookien Chinese, there is a word “tua,” meaning “big”. Used in this context of the seven sons, “tua” could refer to the big one, who else but the seventh who could be dubbed Tua-sun. Over time, the “u” in the “sun” had been changed to “o,” making the names read thus: Itson, Dison, Samson, Sison, Goson, Lacson, and Sitson. And what are these names but of those among the elites of Philippine society…” – Mauro Gia Samonte, The Manila Times, 21 October 2017 (READ MORE)

Regular Filipino “Darna” Mom – “…Just a normal teenage boy, except that he is not – at least not to us, the public. He is, after all, the son of the Star for All Seasons. He grew up in a world where his mom was already the Ate Vi. To this day, when he comes home from school, there are times when he would look for his mom and jokingly shout: “Ate Vi!” “I didn’t see her before she wasn’t well-known to everyone,” he says. “I didn’t need to get used to it, you know what I mean? Kasi, for me, that was normal.” It was normal that one day he stumbled upon videos of the Darna series that starred his mother. “The feeling you get, you know,” he says animatedly. “You see Wonder Woman, but I can say my mom did it better! Hahaha! Kasi ako, I’m a big komiks fan and the fact that she played a superhero, that’s…ang galing!” Ryan lists the Darna series, particularly Darna and the Giants, as his favorite in his mother’s filmography. Not many can say that their moms had “playing Darna”in their resume, but Ryan says that, for the most part, his mother is a “regular Filipino mom.” Whenever Ryan had friends over, Ate Vi would welcome them and insist on feeding everyone. “Kahit busog ka, bibigyan ka pa rin.” At home, Ryan says his mom would typically be in a shirt, “short shorts,”and one of those workout headbands. Not in a duster? “She’s too young for that!” Ryan replies, chuckling. “I’m kidding. Not just her thing.” He says Ate Vi, on her days off from work, can usually be found sitting on the couch in the TV are. “She does everything in that couch!” he says. She works out, eats, watches TV, and even falls asleeep there. “She sleeps with the TV on,” Ryan reveals. “If you turn off the TV, she’ll wake up.” Overall, he says, his mom is “a mix of strict and cool.” He even prefers talking to her when it comes to the subject of girls. Both of his parents “give good advice,” he says. “Pero I like mom’s advice better. Hahaha! If you want to know something about a woman, why would you ask a man? Might as well ask a woman! So girls -Mom. Dad -all of the serious stuff…” – Candice Lim-Venturanza, Yes! Magazine October 2015 (READ MORE)

Fair kung magpresyo ng ‘TF’ si Ate Vi – “…Pinabulaanan ng Star for All Seasons and Batangas Governor Vilma Santos-Recto ang sinasabing nagtaas na rin ito ng T.F. sa ginagawang pelikula with Kim Chiu. Kaalinsabay ito ng tsismis na ang kaniyang karibal na si Orang ay sky-high din daw ang TF sa “El Presidente.” “Basta kung ano yung (binigay) na t.f ko, worth ‘yun sa serbisyo ko. Kung ano lang yong hinihingi ko, hindi ako sumusobra. Pero, kailangan din, ‘pag hiningi ko, worth it naman, ” ani Ate Vi sa kaniyang serbisyo bilang aktres. May pahabol pa ngang biro si Ate Vi, regarding isyung-TF, ”Wag namang patalo at hindi naman ako aabuso,” aniya na if she works, “I will definitely deliver. I don’t promise, but I’ll deliver,” sey ni Ate Vi no’ng huli naming makatsikahan sa Mansion” sa Batangas. Sa Laki sa Gatas event last Friday na ginanap sa Bago Bantay Elementary School, where Gov. Vilma Santos-Recto’s the guest speaker, naitsika nito sa isang preskon after the Bago Bantay event sa Bella Ibarra sa Quezon Avenue ang tungkol sa pagtakbo ng anak bilang mayor ng Lipa City, Batangas this coming national elections, 2013. “(Ang Alam ko), Parang may interes si Luis,” pahayag ni ate Vi sa amin. Kaya lang, may kondisyon siyempre ang Star for All Seasons sa napipintong pagpasok ni Luis sa pulitika. “Gusto ko, kung ano yong ginawa ko, gagawin din niya.” diretsong pahayag pa ni Ate Vi. “Meaning, mag-aaral siya (Luis) at magti-take ng crash course ng Public Administration gaya ng ginawa ko.” aniya. Ate Vi assures naman Luis na bukod sa suporta rito ng kanyang tito Ralph Recto, ng tatay niyang si Edu Manzano, kailangang may alam ang anak. “Iba pa rin yong may napag-aralan pagdating sa Public Administration, kasi yon ang nangyari sa akin (na nag-aral din ng ganitong kurso). “I will not encourage him, but i will not discourage him either, kung gusto niyang pumasok sa politics. Kung doon siya pupunta, I will support him all the way,” ate Vi assures…” – Thor, Remate, September 2011 (READ MORE)

Guy & Pip and Vi & Bobby: Magkakasama Sa Isang Pelikula Pero Hindi Sa Eksena – “Sa wakas ay tuloy na rin daw ang kontobersiyal (kung angkop ngang tawaging kontrobersiyal) na pagsasama-sama sa isang pelikula ng dalawang pinakamatutunog na tambalang pampelikula. Ang dalawang tambalang binubuo ng sa ngayo’y itinuturing na most sensational loveteams in real ang real life. Ang tinutukoy namin ay ang “Pinagbuklod ng Pag-ibig” ng Tagalog Ilang-Ilang Pictures na gagampanan nina Nora Aunor, Tirso Cruz III, Vilma Santos at Romeo Vasquez in the stellar roles. Very fitting title for these four indeed, lalo pa kung iisipin ang mga balitang romantic relationships nila sa real life. Pero the big catch sa pelikulang ito ay ang pangyayaring ni hindi magkakasama ang apat na ito sa kahit isang eksena pagkat sina Guy at Pip ay para sa isang episode at sina Vi at Bobby naman ay sa isa pa. Bale magkabukod na pelikula kung tutuusin na pagsasamahin sa ilalim ng isang main title. Lately ay nagiging gimmick ang ganito ng ilang mga producer. You will see big names in the marque or before that, sa mga publicity and without thinking hard, iisipin agad ninyong this could be a good movie with a loaded star cast and you might just be intrigued by the prospect of seeing some controversial stars perform together. Alas, when you see the movie, iba-ibang episodyo pala ang pelikula at hindi magkakatagpo and sana’y inaasahan ninyong mga artista sa kahit isang eksena…” – Eddie Roque, Kislap Magazine, 01 December 1977 (Please note: Actually, there were two scenes where both Vi and Guy were together, one was when the four leads attended a party, Vi and Bobby did a superb dance number and the second was when Guy and Vi talk over the phone and consulted each other about their situations. – RV)

Baka Maging “Brown” Na Ang Tagak – “…Speaking of Guy & Alona (Alegre), me project pala ang huli para sa kanyang AA Productions. Isang pelikulang Guy & Pip at Alona-Bobby Vasquez. Controversial movie, di ba? Dahil controversial ang loveteams involved. Tingnan natin kung talunin nito ang kinita ng Guy & Pip, Vi-Bobby blockbuster ng TIIP. Teka, anon na nga pala ang nangyayari sa “Isang Gabi Sa Iyo, Isang Gabi Sa Akin” ng AA Productions? Bakit daw madalas na napa-pack ang shooting nito? Ayon sa aming informat, malasa daw na out of town ang Oropesa ngayon kaya hindi nakakapagshooting. How true is this, Beth? What? Inindiyan ni Bobby Vasquez si Vilma Santos sa set ng pelikulang “Pag-ibig Ko’y Sa Iyo” ng HPS Films? Ano balita namin hindi naman totally inindiyan kundi na-late lamang ng dating si Bobby na kung ilang oras. Imagine naman, ma-stood up ka sa set nang for several hours, bakit nga hindi ka malinis? Nainis nga ang Vi kaya binirahan ng alis. Sayang, iyon pa naman sana ang kanilang first eksena sa pelikula, hindi pa natuloy. At iyon din sana ang kanilang first pagkikita after several months na they called it quits. Kung magkita sila, ano kaya ang magiging reaction ng dalawa? Magbalik kay ang old flame? Hmmm… Nangiti lamang ang Vilma Santos nang sabihin namin ang kumakalat na balita na sila na raw ni Bembol Roco ngayon. “Ikaw naman, para kang bago nang bago sa showbiz. Eh sino bang leadin man ko and hindi lini-link sa akin? At huwag kang magtataka, lalaki yan, I know. Papaypayan nang papaypayan ‘yan hangang maging issue.” nakangiting say ng Vilma. Sa wakas, nabunutan na raw siya ng tinik. Natapos na rin ang Majayjay scenes ng kanilang “Pag-puti ng Uwak, Pag-Itim ng Tagak.” Nakunan na raw ni Castillo ang mga highlight scenes ng pelikula including the dramatic finale kung saan parehong mamamatay sina Vi at Bembol. Pero may naiwan pa ring mga eksena na dito na sa Maynila kukunan…iyon mga hospital scenes at campus scenes sa U.P. “Baka naman abutin na naman iyong nang kung ilna buwan?” say namin. “Ano? Baka magkulay-brown na ang tagak?” tumatawang sagot ni Baby Vi…” – Rino Fernan, Weekly Kampeon Komiks, 30 April 1978

Unheralded Heroes – “…I watched Ekstra (aka The Bit Player) during its star-studded gala premiere. Sure enough, there was boisterous laughter all over the fully-packed Main Theater at CCP. But, how come I barely find anything funny with the film? After much rumination, I recalled producer Joji Alonso’s request to people who dislike the film to be fair. She usually is upbeat and confident with her Cinemalaya films, most of which are award winners and audience favorites. So when Alonso made the unusual plea, I thought it was a red flag. On the last day of Cinemalaya 2013, I reluctantly gave the box-office champ Ekstra a second chance. I’m glad I did because it was a much better film experience for me. I’d zoned out on the clunky jokes and focused on the story. Boy, the film’s satiric barbs really, really stings. I laud the film’s courageous, no-holds-barred depiction of ruthlessness in the telenovela industry. Ekstra does a decent job of showing the hardships faced by an extra like Loida Malabanan (Vilma Santos). The life of a bit player is not a bed of roses. Movie and television extras are subjected to various types of abuse. They belong to the lowest stratum in the hostile showbiz jungle. Loida and her colleagues were shooed away by various groups while in search of a place to rest and put their things. The film’s scriptwriters, Jeturian, Zig Dulay, and Antoinette Jadaone, won an award for their poignant take on those unheralded heroes of the film and TV industry. Jadaone, however, has written and directed a better, funnier film on a lowly bit player. Feeling sorry for Loida at the end of Ekstra?…Bit players yearn for a place on the screen, big or small. Loida dreams of breaking out from being a mere part of a crowd…” – Nel Costales, 1505 Film Avenue, 17 August 2013 (READ MORE)

Commitment Kay Vilma Ang Sister Stella L

Sino na bang artista ang nagsabing ang ginawa o ang ginagawa niyang pelikula’y para sa masa at hindi dahil sa pera? Sa hirap nga ng buhay ngayon, maaaring wala nang magsasabi niyan at magbubuwis ng hirap at pagod para sa kapwang naghihirap din dahil ang una mong maiisip ay ang magbigay ng aliw sa kanila, lalo na’t kung artista kang tagapaghatid lamang ng pelikula. Maaaring hindi ganu’n kalalim ang iyong pananaw, subalit kapag naranasan mo’t naramdaman ang paniniil ng anumang uri ng sistema sa kasalukuyan, makapagsasalita ka na rin. Kung dati’y pilipit ang iyong dila at hindi mo man lang maitaas ang iyong isang kamay ay matututo ka na rin sa lawak ng karanasan, kahit ang nagturo lamang sa iyo ay ang karakter na iyong ginagampanan.

Malinaw ngang tinutukoy namin ay si Vilma Santos, ang aktres, ang ina ng kanyang anak at maybahay ng kanyang asawa. Isang tatlumpung taon gulang at may mahigit labing limang taon na sa pelikula subalit nanantiling ordinaryong babaeng nakadarama ng paghihirap ng katawan at damdamin sa mga kinakaharap na problema sa araw-araw habang patuloy na naghihiyawan ang paligid ng, “Isulong ang Demokrasya at ipaglaban ang karapatan ng mga manggagawang ginugutom at inaapi!” Malayung-malayo nga siya kung tutuusin sa masa at mga kababaehang hindi pinababayaan ang kanilang mga asawa sa paghahanapbuhay. Hindi nga siya humahawak ng plakard upang iparating kung anong nararamdaman niya, pero nakikita niya. Hindi man niya kanakalong ang kanyang anak sa lugar kung saan nagwewelgaý damang-dama niya ang damdamin ng isang ina kung gaano kasakit ang kalungin mo ang iyaong anak na nagugutom habang dumaraan sa harap mo ang mga mayayamang lalo pang nagpapayaman.

Alam na niyang lahat ‘yon dahil nababasa niya, nakikita’t naririnig, hanggang sa dumating nga sa buhay niya ang sandaling makaniig niya si Sister Stella L sa kapirasong papel. Sister Stella L, ang kuwentong hawak-hawak ni Vilma. Ini-offer sa kanya ng Regal Films, sa pagrirekomenda ni Mike de Leon, ang isa sa mga mulat na direktor ng pelikulang lokal. Marami siyang ginagawang pelikula, at hindi ito pagtupad lamang sa kontrata, kailangan ng masusing pag-aaral at konsentrasyon dahil ito nga’y naiibang papel. Hindi lang basta love story na tulad ng mga dati niyang ginawa. Walang paninigarilyo dito kapag nanginginig siya sa tensyon. Walang romansahan kapag madilim ang ilaw dahil ang kuwento’y maglalarawan ng buong kadiliman ng buhay sa ngayon, at si Sister Stella L ay nangangailangan ng sensitibong interpretasyon para kahit sa pelikula man lamang ay mabigyang solusyon ang mga problema.

Kailangan ngang mag-isip si Vilma dahil bilang Sister Stella L, siya ang magbibigay liwanag sa kuwento para buksan ang ilaw sa paligid at lutasin ang paggagapi ng mga naghahariharian sa isip at diwa ng mga aping manggagawa. “Sige, pag-iisipan ko,” sabi ni Vilma kay Mike de Leon nung hawak niya ang script at inilarawan sa kanya ng direktor ang kuwentong tatahakin niya. “Parang delikado,” pag-iingat ni Vilma. “Iba itong pelikulang ito. Talagang sa unang tingin, delikado talaga dahil hindi tayo sanay. Nasanay tayo sa mga love triangle. Pag-ibig din ang kuwento ni Sister Stella L, kaya lang, hindi lang sa sarili at hindi lang dalawang pso ang involved, ito’y pag-ibig sa pagtatanggol sa masa, sa mas nakararami,” paliwanang ni Mike. “Sino ba talaga si Sister Stella L?” tanong ni Vilma.

“Isa siyang di pangkaraniwang babae. Iba ang kanyang simulain. Iba ang kanyang ipinaglalaban. Isa siyang madre na hindi lang sa loob ng kumbento niya ikinulong ang kanyang sarili. Lumabas siya dahil naniniwala siyang bilang kristyano ay nararapat lamang na tulungan niya ang mga naghihirap sa kanyang paligid. Ang commitment o responsibilidad niya’y hindi lang sa bibliya at simbahan, kundi sa masa, sa mga manggagawang alam niyang nasa mga katulad niya ang paggabay di man makuha nang kaagad-agad ang solusyon sa problema,” paliwanag pa ni Mike at ng iba pang taong may kinalaman sa pelikula at nagmamalasakit kay Vilma. Matagal nga siyang nag-isip at ilang gabi siyang hindi pinatulog, pinag-aralan niya ang karakter ni Sister Stella L; ang kanyang kilos, ang kanyang pananaw at ang kanyang pagsasalita. Kung gaano katatag si Sister Stella L. ay unti-unti ring ginagapi ni Vilma ang kanyang kahinaan, hanggang sa may mabuong desisyon sa kanya.

“Maganda ang pelikula, sige, uumpisahan ko na. Hindi ko ito mararanasan kung hindi ko susubukan. Hindi ko ito mararamdaman kung babasahin ko na lang. Kailangang gawin para maisakatuparan,” paninindigan pa ni Vilma. “At hindi ‘yan magiging Sister Stella L, kung hindi ikaw ang lalabas at magbibigay buhay,” pagsuporta sa kanya ni Mike. “Walang ibang bagay diyan kundi ikaw dahil ikaw na mismo si Sister Stella L,” patuloy na sabi pa ni Mike. Ngumiti na lang si Vilma at gumiling na ang kamera. Nag-shooting sila sa gitna ng mga nagu-unyon at nagwe-welgang manggagawa. Hindi sanay si Vilma, nagtanung-tanong , nagmasid hanggang sa unti-unti’ymay natutunan na siya. Hindi na niya malilimutan ang karanasang ‘yon. Nung hawak niya ang plakard at dahan-dahang pagtaas ng kanyang nakakuyon na kamao at ang dahan-dahang paghulagpos ng kanyang mga pananalita galing sa pagsisikip na dibdib.

“Ngayon ay hindi na lang ako nagmamasid at nakikinig, kundi nasa gitna ako ngayon ng sitwasyon para maranasan pa ang mga problemang pilit na inihahanap ng solusyon. Hindi ako titigil hangga’t hindi naipag lalaban ang lahat ng sinimulan ni Ka Dencio,” isang linya ni Vilma sa pelikula nang mamatay ang leader ng unyon na kinasasaniban niya. Hanggang sa nakatagpo niya si Sister Stella L. Sister Stella na tao, hindi ‘yung nasa papel. Nagkamay sila, nag-usap. Hindi na nga nakapagtataka dahil pareho silang babae, madaling nagsalubong ang kanilang mga utak. Malinaw, maraming natutunan si Vilma sa aral ni Sister Stella L at dahil sa kanya, nagmulat at tumaas pa nang tumaas ang pananaw ni Vilma. “Ang pakikibaka sa buhay at sa kasalukuang sistema’y isang malaking commitment at walang katapusang pakikibaka. Hindi masu-solve ang problema ngayon ng ganun lang at madalian, maari itong ipagpatuloy pa ng mga susunod na henerasyon,” paalala ni Sister Stella L kay Vilma.

‘Yon nga ang natanim sa isip ni Vilma, kaya roon ay inisip na rin niyang hindi lang pangkaraniwang pelikula ang ginawa niya. Kung commitment nga ang buhay ni Sister Stella L, commitment din ang pagbibigay buhay niya sa papel na ‘yon. Hindi lang pansarili, hindi lang bread trip, kundi pagiging makabuluhan na alam niyang dadalhin niya sa buhay niya kailanman. – Ronald C. Carballo, Movie Flash Magazine, 19 July 1984, reposted by: Pelikula Atbp (READ MORE)

Si Pete Lacaba, Ang Pelikula, Si Sister Stella L.

This slideshow requires JavaScript.

Una kong nakapanayam si Pete Lacaba noong isang taon matapos kong mabasa ang kanyang librong antolohiya tungkol sa makulay na dekadang setenta, and Days of Disquiet, Nights of Rage. Isang panahong nakaukit lalo an sa isipan ng mga anak ng tinatawag na First Quarter Storm, ang libro ay isang mapanuring testamento sa isang di makalimutang bahagi ng ating kasaysayan, sa paningin ng isang peryodista. Kung paano nailimbag ito sa kasalukuyang panahon ng kadiliman ay isang magulong palaisipan. At ngayon naman, ay napag-alaman ko ring si Lacaba ay nasa pelikula na rin, at naitanong ko, bakit? Ang mga paliwanag ay nasa kanyang sarili na rin at hindi na dapat ungkatin.

Ngayong taon, si Lacaba ay nasa gitna pa rin ng pangamba at panibagong pakikihamok. Bilnag isa sa mga pinuno ng itinatag na Concerned Artists of the Philippines (CAP), siya ay nasa unahan ng mga alagad ng sining na mulat sa mga pangyayaring hindi maiiwasan. At ngayon ay bukambibig ang pangalan niya bilang manunulat ng mga pelikulang kontrobersyal dahil naglayong ipakita ang katotohanan sa ating lipunan, ang Sister Stella L. ni Mike de Leon at ang Bayan ko (a.k.a. Kapit sa Patalim) ni Lino Brocka. Sa panayam na ito, ating alamin ang mga nangyari sa pagsulat niya sa Sister Stella L at ang ibang saloobin niya rito. Hindi napag-usapan ang Bayan Ko dahil hindi pa ito naipalabas sa Pilipinas. Ang Sister Stella L ay tungkol sa isang madreng nagtatrabaho sa isang guidance counselling center na dahil sa pagsama niya sa kanyang kaibigang madre at siguro dahil na rin sa pansariling suliranin ay namulat sa isang malawakang suliranin ng lipunan. Tunay na nakakapanibago sa kasalukuyang takbo ng pelikula.

Paano nag-umpisa itong project na ito? “Nag-umpisa ito noong nag-iisip pa lang kami ng isang istorya para kay Vilma Santos. (Magugunitang si Vilma ang pinakamabiling artista noon at hanggang ngayon). Kasama namin si Marichu Perez-Maceda, ang prodyuser na kinakausap ni Mike de Leon. Ini-apply pa nga ito sa Film Fund. Ideya yon ni Mike na gawing kuwento ng isang madre. Sabi ko, wala akong alam diyan. Kaya nag-research kami. Una kong script ay tungkol sa isang madre sa probinsiya na nasangkot sa problema ng mga magsasaka. Hindi ito sinangayunan ni Marichu dahil hindi raw tinatanggap ng mga tao si Vilma kung ang karakter niya ay nasa probinsiya. Pinalitan ito ng isang madre sa siyudad na nasangkot sa suliranin ng mga manggagawa. Dahil sa mga sumunod na pangyayari, nabalita ang mga hulihan sa panig ng mga manggagawa at sa mga religious groups, naipasyang tanggalin ang anumang delikadong bagay sa script at gawin daw love story. (Maaalala ang ganitong linya sa pelikula na sinabi ni Liza Lorena, bilang editor ng isang magasin kay Jay Ilagan, isang peryodista). Nagkawalan na rin ng gana, hanggang sa napunta nga ang project sa Regal.”

May mga pagbabago ba sa orihinal mong iskrip na ginawa sa pelikula bukod sa mga sinabi mo na? “Hindi naman gaanong integral ang mga changes doon. Unahin sa mga karakter. Yung orihinal na karakter ni Jay ay isang doktor, ngunit dahil sa naging siyudad ang setting, binago namin sa isang peryodista. Sa tauhang mismong ito ay nagkaroon ng pagbabago. Tulad nang nagkaroon ng problema sa pagkuha namin kay Jay (dahil may contract sa Viva), pumalit si Joel Torre, so dapat mas bata kay Vilma. Kaya lang, noong tumagal, ipinasaya ni Mike na ibalik kay Jay. Sa karakter ni Jay, may mga eksenang ipinapakita ang kanyang kapatid na radikal at ang kanyang asawa at anak at sa pamilya naman ni Vilma, may mga dalawang eksena, pero ito’y tinanggal. Ang ending ay nabago rin. Originally, nagkaroon ng gulo sa strike area at napatay si Jay. Eh ang gustung-gusto ni Mike sa karakter na yon, ayaw niyang mamatay yon. May eksena ring nakunan na tinanggal sa final print dahil sa kahabaan, tulad ng mga counselling scenes sa Caritas.”

Sa pelikula ba, gaano ang totoo at ang hindi sa tunay na buhay? “Ang halos lahat ng nangyari roon ay hango sa istorya ng mga madreng aming nakapanayam. Masasabing si Siter Stella ay ang kabuuan ng iba’t ibang madreng aming nakausap. May isang madreng nagkaroon ng boyfriend at totoo yung sinabing binalak siyang kidnapin, isa ring madreng nagsawa sa counselling kaya lang lumabas siya sa kumbento, at siyempre, alam din nating may mga madreng nakikisangkot sa mga maggagawa. ‘Yong mga torture scenes nga ay totoong nagyari sa akin, at masahol pa roon. May nagsabi rin sa akin, si Niñez Cacho-Olivares, na walang reporter na ganoon magsalita sa kanyang editor. Ewan ko lang, pero kung naintindihan nating ang karakter ni Jay ay ganoong assertive at meron siyang naipahiwatig na background na may pagka-moderate activist, maaari niyang gawin iyon. Tsaka may close working relationship sila ng editor.”

Nasabi minsan sa isang interview ni Mike de Leon na ikaw raw ay instrumental sa kanyang politicizing. Ano ang masasabi mo rito? “Siguro naman hindi. Kasi, bago man lang kami nagkakilala, nalaman kong ginagawa na niya yong mga short films about rallies noong mga early ’70s. When he began working sa LVN, ginusto niyang mag-umpisa sa pinakamababang posistyon sa kompanya, e kanila yon. Doon pa lang, makikilala mo na kung anong klaseng tao si Mike. Siguro, mapapansin mo na rin na bago pa lamang nga kami nag-trabahong dalawa, ginagawa na niya yong Kakabakaba Ka Ba?, Kisapmata at ang Batch ’81, na aminin nating may mga temang sosyal o politikal. Siguro, masasabi kong lumalim lang ang kanyang pananaw o pag-unawa sa mga paksang ito. Nandoon na yon sa kanya.”

Paano kayo nagkasamang magtrabaho? “Nag-umpisa ito noong nilapitan niya akong gumawa kami ng isang pelikula. At binigay ko sa kanya ang natapos ko nang Kapit sa Patalim. Originally, it was intended for Lino (Brocka), pero sabi niya, hindi pa raw panahon. Kaya noong si Mike na ang nagtanong sa akin, ini-offer ko yon which was intended for Rudy Fernandez. Marami na ring nangyari sa project na yon, at hanggang naibalik nga kay Lino (at naipalabas sa Cannes ngayon taon).”

Ano ang mga kontribusyong ni Mike sa iskrip? “Sa kanya yong mga talumpati nina Vilma at Anita (Linda) sa katapusan ng pelikula. Suhestyon din niya ang paglaki ng papel ng editor, at ang pag-breakdown ng mga eksena ni Gina (Alajar) bilang Gigi. The role of Gigi was meant to counterpoint the labor problem. Other scenes could have been included which would highlight that Vilma has some success with her counselling job.”

May mga puna sa pelikula, tulad ng mga may pagka-talky raw ito? “Yeah, napansin din ng iba ito. I was worried that the film was becoming more talky as we went on, pero sabi ni Mike, talk is as important as the visuals.”

May pagka-claustrophobic daw ang effect ng pelikula? “I think it was deliberate. I can remember Mike telling our production designer, Cesar Hernando, to give a claustrophobic effect to the sets, particularly the interiors. With regard to the criticism na ang mga workers ay malilinis, ang masasabi ko, ang mga trabaharod sa isang factory ng cooking oil ay malilinis naman.”

Pagkapanood mo ng pelikula, anong bahagi ang nais mong pang baguhin? “Maaari kong dagdagan ang mga eksena sa Caritas na ipinapakita ang ibang alaga roon, at gusto ko ring ipakita ang relasyon ni Vilma sa kanyang pamilya. Kung tatanungin ako, na kung dapat inabuso pa si Vilma sa kamay ng mga goons, hindi yong totoo, wala pa naman akong nalalaman na ginagawa yon sa mga madre, sa aking pagkakaalam.”

Ano ang mga reaksiyon ng mga nanood na sa pelikula? “Generally positive. That is as far as the selected audiences where the picture was shown. Generally, sabi nila, masakit daw, nakakakonsyensiya daw, nakakagalit. May kanyang pala-palagay sa mga detalye.”

Personally, what is the merit of the film? “I hope it can change the perceptions of people with regard to certain realities, open their eyes probably. Well, the censors felt it was not subversive, not anti-government. Sana hindi mangyari sa pelikula ang ginawa nila sa pelikulang Sakada…Sana… – Mike Feria, Jingle Extra Hot Magazine, 06 July 1984, Reposted at, (READ MORE)

Hindi Pa Ako Kasal – Vilma

Ate Mers, please lang, o…pakilinaw mo naman sa kanila na hindi totoo ýung balita na kasal na raw ako. Kami ni Bobot. Ito ang parang batang sumbong at ungot ni Vilma nang makita kami sa set nila ni Jay ng “Tsimosang Tindera” sa may LVN. Iyan nga rin ang itatanong ko sana sa ‘yo e. Balitang balitang-balita, a. Na secretly married na raw kayo ni Bobot. Sa Cavite pa raw. Diyos ko, Ate Mers. Hindi totoo ýan. Iyan din nga ang itinatanong sa akin ni Mommy Cora (Mommy ni Jay) kanina. Kung kasal na raw ako. Naku, sabi ko hindi! Ow, baka naman totoo na nga. Ayaw mo pang aminin wala namang masama roon. Pati ba naman ako paglilihiman mo pa. “Well, kunsabagay, hindi na nga pala ako kasali ngayon sa mga taong pinatatapatan mo. Panghuhuli kong wika. Medyo drama effect ang sound. Take one baga. Ito talaga si Ate Mers, oo! Palibhasa’y wala na aksing panahon ngayon kay Vilma ‘tapos ako pa ngayon ang babaligtarin mo kaya nga ikaw ang sinasabihan ko nitong tsismis na kumakalat sa aking ngayon dahil hindi na kita itinuturing na iba. Para ipagtanggol mo ako. Pero iyon naman e, kung mahal mo pa si Vilma Santos. Kung hindi na, okay lang. Ganting drama naman nito.

Ooops, teka…teka. Drama na naman tayo niyan eh! Tuwing magkikita tayo, eksena na natin ‘yan. O sige. Serious na tayo muna. O, anong problema natin, Kid? Iyon na nga. Kalat na kalat na kasal na raw ako ngayon. Oo nga eh. At balita pa na husband and wife na raw kayo ni Bobot diyan sa bagong bahay n’yo sa may Fairview. Diyos ko naman, hindi totoo ‘yon. I swear. Maski mamatay man kaming lahat ngayon. Bakit hindi ko aamninin kung kasal na akong talaga e, wala namang masama roon? Ang kaso nga lang, hindi naman totoo e. Kung kasal na ako, ibubulgar ko, ba’t hindi. Hindi ko ikakahiya at itatago na nagpakasal ako sa lalaking mahal ko. Dahil para sa akin, to marry the man I love would be the greatest event in my whole life, so bakit ko ide-deny ‘yon? Okay…okay. Relaz, Kid. So hindi pa kayo kasal? Hindi pa talaga. Totoo ‘yan? Totoong-totoo. Honest. Ang hirap naman sa’yo, parang hindi mo ako kilala eh. Kabisado mo naman ako, di ba? Pero may plano na kayong pakasal sa taong ito? A, wala pa. Desidido pa ako ngayong magpakasawa sa pagiging dalaga. Isa pa, deeply involved ako ngayon sa aking movie career. E, ano ‘yung nabalitaan ko na ikakasal ka na raw sa Feb 4? Sinong nagsabi sa ‘yo niyan?

Wala. Basta ‘yan ang balita ko, e. Aw, come on. Alam ko may nagsabi sa ‘yo niyan. Sabi na naman sa ‘yong wala, e. Balita ko lang ‘yon. Ow, mayroon alam ko. Dahil isang tao lang ang pinagsabihan ko niyan. O, kita mo na. Di totoo nga ‘yung Feb 4. Hindi. Lokohan lang namin ‘yon. Nino? asked ko kunwari. Hus, kunwari pa raw ‘to e, alam ko namang alam mo kung sino. Dahil siya lang ang pinagsabihan ko niyan. Sino nga ba ‘yon? Sabihin mo. Si Jay sino pa. Talaga ‘yang Ilagan na ‘yan, makikita niya. O, ikaw ang nagsabi niyan, ha. Wala akong binabanggit na pangalan ni Jay. Hindi, ang totoo Ate Mers, lokohan lang naming dalawa ‘yon. Usapan pa nga namin double wedding kami, e. Sa Feb 4 nga. Hindi na. Ayaw ko. Nagbago na ng date si Jay. Sinabi niya sa amin sa February 14 siya pakakasal. Sa St. Andrew Church pa nga e. Hus, maniwal ka doon. Puro goodtime ‘yon. Stir lang ‘yon tulad nang wedding supposed to be ko sa Feb 4. Talaga ‘yang si Jay na yan, oo. So talagang hindi totoo ‘yung balita na kasal ka na? O, eto ka na naman. Sabi nang hindi…hindi and a thousang hindi. Hindi pa kasali ‘yon sa mga plano ko sa ngayon.

So, no wedding plans for you yet this ’73, ha? -paniniyak ko. Mahaba pa ang taong 1973. Ngayon pa lang tayo nag-uumpisa. Anything, can always happen kaya ayoko munang mag-comment. It depends. Malay natin. So, may possibility? U-hurmnnn. Ikaw talaga, Ate Mers, ha. Hinuhuli mo ako talaga ano. Kabisado na kita e. -At tumawa siya. Tawang Vilma Santos pa rin na kilala ko. ‘Yung Vilma na hindi artista. O, ngayon kid, anong gusto mong i-headline na natin dito. Basta sabihin mo na lang sa kanila, pag ikinasal ako, ibubulgar ko. Hindi ko itatago. Lahat makakaalam. Promise ‘yan. Please lang Ate Mers, ha. Ikaw na ang bahala. OO, ba. Basta ikaw. Hayaan mo. Bukas na bukas din, ihe-headline natin….Vilma Santos Ikakasal na sa Katapusan! Okaw ba ‘yon? Ano? pabigla nitong tanong. Sa katapusan…sa katapusan ng mundo! And what d’ya expect? Kurot. Tawanan. Habulan. Iyan lang naman ang ending ng usapan namin nang hapong iyon. But one thing is maliwanag na ngayon, ha? Hindi pa kasal si Vilma. Take my word okay? – Mercy S. Lejarde, Bulaklak Magazine, 05 February 1973, reposted by Pelikula Atbp (READ MORE)

Off-Guard Moments With Vi

So sweet, so cute, malambing but somewhere mayroon din siyang kapilyahan. When we say pilya, we mean she’s smart, hindi agad pahhuhuli laging may panagot, hindi mata-trap. At ang husay sa biruan. Ala-razor-sharp with ba. Parang ganoon. Kaya nga siguro lalong lovable si Vi. Tulad noong isang hapon nang puro biruan na lang ang nangyari sa amin sa LVN nang hinihintay naming mag-take ang latest starrer niya. Dumating siyang naka-Tshirt na may design na pang-basketball. “Tumaba ako eh, five pounds. Kaya nagpe-preno ngayon ako sa pagkain,” una niyang bati. May baon siyang kutsinta, hamburger sandwich, puto. Ipinamigay niya sa mga kasamang alalay, kaunti lang ang kinain niya. “Ang hirap mag-slow down sa food.” Napag-usapan ang basketball. “Wow iyung cover ng isang magasin. Idolo ko, si Atoy Co. Sapak talaga. Alam mo, kung naging lalaki lang ako, nag-try out siguro ako as a basketball star.” May nag-abot sa kanya ng lotion. “Uy, pabango iyan ni Edgar, ah! Ganyan ang kanyang ginagamit,” may isang kaibigang nag-coment. Sabay-tango ni Vi. Approved agad siya, with a hint of smile sa kanyang lips. Lalo siyang parang makopa.

“Bakit nýo alam. The same nga, alam mo naman kami ni Bot. The same taste, kasi…” she stopped, tinukso siya ng nakapaligid. But before the audience could add jesting remarks, si Vi na ang nagtapos, “Kasi…love-team kami!” Haaay, reaction ng iba. “Belat, akala nila kung ano na,” she childishly remarked sabay upo sa silya, nakasalampak. Hardly the ladylike you see sa tv. Niyaya siya ng make-up artist. Kailangang maglagay na siya ng foundation. Naroon sila sa isang table. “May pimple ka ngayon,” pansin ng make-up artist. “Oo nga, bakit ganoon?” she wondered too. “In love always kasi,” may nanukso na naman. “Oo na nga!” natawang sagot ni Vi. Biglang entra ni Jay Ilagan, leading man niya sa sinu-shoot na pelikula. “Tita Vi, hindi mo kasama si Tito Bot?” Ngumiti lang si Vi, Sus, ito pala ang bagong pet names nina Vi & Bot. Mayroong tita at tito. Naging pamangkin pa nila si Jay! Ang labo! “Tita Vi, nakita ko si Tito Bot kahapon. Tsk. Bakit naman siya ganoon? Tsk… Pero hindi ko sasabihin sa iyo, what yo don’t know won’t hurt,” at ibinitin ni Jay and Vi held her laughter.

“Oo, sige, pagkaisahan nýo ako. Saan mo naman nakita? Siguro ang kasunod, may kasama siyang ka-date!” “Bakit mo naman nalaman? Nakaakbay, ganito,” at ini-arte ni Jay. The teasing session ended sa tawanan, hinampas ni Vi si Jay. “Naku, ayaw ko ng uling sumakay sa bapor o sa bangka. Talagang nagkaphobia na ako. Hinding-hindi na,” biglang change ng topic ni Vi. Flashback sa muntik nilang pagkalunod nina Edgar. “Sabi nila, signus ko raw ang tubig, dahil hayan, may puro ako sa may noo. Totoo kaya iyon? But anyway, mabuti na iyong nag-iingat.” “Tita Vi, bakit may sumpong ka yata kagabi,” tanong ng isang crew. “Hindi naman, kaya lang nakapuna ako. Niloloko ako eh. Imagine, sa tuwi kong itatanong kung ilang eksena na lang, ang parating sagot, tatlo na lang. Sus, hindi na nabawasan. Kaya nagkunwari naman akong naiinis. May lakad pa naman kami kagabi,” she said with a smile – with whom – tiyak si Bobot. “Siyempre nga,” she confirmed our guess. “Next shooting naman, Malapit nang matapos ang aking costume. Imagine, magiging Darna rin pala ako, e, noon, paborito ko iyon sa komiks,” she further said. Nagsimula na ang shooting. But in between takes, naroroon pa rin si Vilma, may panahon sa biruan, may time for rehearsal ng kanyang lines. Ang kalimitan, take one lang ay very good na. – Baby K. Jimenez, Bulaklak Magazine, 05 February 1973, reposted by Pelikula Atbp (READ MORE)